Współpraca ze specjalistą na zasadach B2B, cz. 2

W jednym z poprzednich artykułów zwróciliśmy uwagę na możliwość współpracy ze specjalistą będącym osobą fizyczną na zasadach B2B, na konieczność starannego dopasowania modelu współpracy do rzeczywistych potrzeb oraz na znaczenie samego dokumentu umowy, która – jeśli zostanie nieumiejętnie sformułowana – może rodzić poważne problemy. Kolejny artykuł w tym cyklu dotyczy wybranych aspektów współpracy ze specjalistą na zasadach B2B, które mogą w praktyce powodować trudności lub wątpliwości.

Przerwa w świadczeniu usług

Współpraca ze specjalistą będącym osobą fizyczną często wymaga rozważenia kwestii przerwy w świadczeniu usług. Naturalną potrzebą każdego człowieka jest odpoczynek od obowiązków zawodowych. Czasami zdarzają się natomiast sytuacje losowe, które wręcz uniemożliwiają realizację zwykłych obowiązków zawodowych, np. choroby. Takie potrzeby i zdarzenia pojawiają się zarówno w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy, jak i w sytuacji współpracy z zewnętrznymi kontrahentami B2B – szczególnie wtedy, gdy są to jednoosobowi przedsiębiorcy niezatrudniający innych osób. Prawo pracy reguluje takie przypadki przepisami o urlopach wypoczynkowych, okresach niezdolności do pracy czy innych przypadkach uniemożliwiających realizację zwykłych obowiązków zawodowych pracowników. W przypadku umów o świadczenie usług z przedsiębiorcami brak jest jednak takiej regulacji. 

W związku z tym może pojawić się pomysł, aby umówić się z kontrahentem będącym zewnętrznym przedsiębiorcą świadczącym na rzecz naszej firmy specjalistyczne usługi, że będzie miał prawo do urlopu wypoczynkowego czy też wynagrodzenia chorobowego. Od razu zaznaczmy, że to złe rozwiązanie, a jego ewentualna realizacja naraża na poważne konsekwencje. Stosowanie rozwiązań identycznych jak w prawie pracy nie tylko może prowadzić do nieporozumień pomiędzy stronami umowy B2B, ale również stwarza ryzyko zakwalifikowania tej współpracy jako zatrudnienia pracownika – nawet wtedy, gdy faktyczny przebieg kooperacji wcale nie odpowiada umowie o pracę.

Nawiązując współpracę z zewnętrznym specjalistą B2B należy dostosować postanowienia umowy do modelu kooperacji. Przerywanie świadczenia usług na kilkudniowe okresy nie może opierać się na zasadach urlopu wypoczynkowego. W tym zakresie trzeba opracować odrębne reguły właściwe dla modelu B2B. Powinny one określać m.in. tryb zgłaszania przerwy, jej dopuszczalną długość sposób, w jaki wpłynie ona na rozliczenia pomiędzy stronami umowy. Podobnie jest w przypadku zdarzeń losowych, które mogą zakłócić lub uniemożliwić świadczenie usług przez jakiś czas. Nieprawidłowe byłoby stosowanie przepisów o niezdolności do pracy w przypadku umowy zawartej z zewnętrznym przedsiębiorcą. 

Osobiste świadczenie usług

Wymóg osobistego świadczenia pracy jest charakterystycznym elementem stosunku pracy. W przypadku świadczenia usług przez zewnętrznego specjalistę zasadą powinno być, że nie ma znaczenia, kto faktycznie wykonuje czynności – istotne jest jedynie, aby usługi zostały zrealizowane prawidłowo. Możliwe zatem powinno być wyznaczanie przez zewnętrznego przedsiębiorcę dowolnych osób do wykonania danej usługi. 

Odstępstwa od tej zasady mogą występować tylko wyjątkowo, choć w praktyce zdarzają się sytuacje, w których są uzasadnione. Może to dotyczyć przypadków, gdy prawidłowe wykonywanie usługi wymaga posiadania imiennych uprawnień lub upoważnień. Innym razem ważna może okazywać się wiedza pozyskiwana na wcześniejszych etapach projektu do zapewnienia jego niezakłóconej kontynuacji.

Jeśli w danym przypadku istnieją obiektywne powody dla ustalenia z zewnętrznym przedsiębiorcą wymogu osobistego świadczenia usług przez daną, konkretną osobę fizyczną, należy takie rozwiązanie starannie rozważyć. Zastosowanie takiego mechanizmu wymaga również przygotowania odpowiednich postanowień, które – z jednej strony – nałożą na kontrahenta obowiązek świadczenia usług przez konkretną osobę, a – z drugiej – nie będą stwarzały wrażenia, że mamy do czynienia z umową o pracę zawartą jedynie dla pozoru. 

Udostępnienie własnego sprzętu, oprogramowania i materiałów

Kolejną kwestią, która w praktyce budzi wiele trudności jest uregulowanie w umowie zasad udostępnienia zewnętrznemu specjaliście współpracującemu w modelu B2B sprzętu, oprogramowania i materiałów. Podobnie jak w przypadku wyżej opisanych wcześniej zagadnień, także tutaj nie należy kopiować rozwiązań charakterystycznych dla innych modeli współpracy, w tym zasad wynikających z przepisów prawa pracy. 

Kwestia ta wymaga przy tym należytego zabezpieczenia interesów właściciela sprzętu, oprogramowania czy materiałów, tak aby nie odniósł on szkody wskutek udostępnienia ich zewnętrznemu specjaliście.

Poufność i działalność konkurencyjna

Pracownicy zatrudnieni w firmie są z mocy prawa zobligowania do zachowania poufności wobec informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. W przypadku współpracy z zewnętrznym specjalistą na zasadach B2B taki obowiązek należy wprost zastrzec w treści umowy. Powinien on uwzględniać specyfikę współpracy oraz przewidywać mechanizmy, które nie tylko będą odstraszały przed ewentualnym naruszeniem, ale także umożliwią usunięcie skutków naruszenia i/lub uzyskanie odpowiedniego odszkodowania.

Prowadzenie działalności gospodarczej polega zasadniczo na swobodzie w nawiązywaniu współpracy z różnymi kontrahentami. Jeżeli istnieją obiektywne powody, aby tę swobodę w konkretnym przypadku ograniczyć, należy bardzo starannie przeanalizować, czy są one wystarczająco istotne. Ewentualne postanowienia ograniczające swobodę nawiązywania przez naszego kontrahenta współpracy z innymi podmiotami powinny być gruntownie przemyślane i proporcjonalne do celu, dla którego zostały wprowadzone.

Podsumowanie

Współpraca z zewnętrznym specjalistą B2B może w praktyce napotykać na liczne trudności oraz wątpliwości co do jej zasad w różnych aspektach. Błędem byłoby kopiowanie rozwiązań charakterystycznych dla umów o pracę, jak również dla umów cywilnoprawnych, których stroną nie są przedsiębiorcy. Należy każdorazowo uwzględnić specyfikę modelu współpracy B2B i zabezpieczyć własne interesy. 

Kancelaria ArteLegal posiada doświadczenie w doradztwie oraz w sporządzaniu dokumentów potrzebnych przy tego typu współpracy. W razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszamy do kontaktu.

---