Branża IT jest jednym z tych sektorów, w których współpraca w modelu B2B od lat odgrywa szczególnie dużą rolę. Według danych dotyczących rynku IT za 2025 r. kontrakty B2B i umowy o pracę były dwiema zdecydowanie dominującymi formami współpracy, przy czym w części badań to właśnie B2B pozostawało najczęściej oferowanym modelem. Dla wielu software house’ów, spółek technologicznych, centrów usług i firm rozwijających własne produkty współpraca z programistami, architektami systemowymi, specjalistami odpowiedzialnymi za infrastrukturę i utrzymanie systemów IT (DevOps) czy ekspertami cyberbezpieczeństwa w formule B2B stała się standardowym elementem prowadzenia biznesu.
Nic więc dziwnego, że wejście w życie nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy wywołało pytania o przyszłość tego modelu. Sami otrzymywaliśmy już pytania od osób związanych z branżą – „Czy B2B w IT właśnie się kończy?”. Na obecnym etapie należy odpowiedzieć uczciwie, że na razie nie widzimy takiego zjawiska. Firmy działające w sektorze IT nie zastępują masowo modelu współpracy B2B umowami o pracę.
Nowe uprawnienia PIP a model B2B w IT
Od 8 lipca 2026 r. PIP ma znacznie szersze możliwości badania umów cywilnoprawnych oraz współpracy B2B i reagowania wtedy, gdy pod taką umową faktycznie kryje się stosunek pracy. Ustawa przewiduje m.in. możliwość wydania polecenia usunięcia naruszenia, a następnie – przy spełnieniu ustawowych przesłanek – decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy.
Przepisy, które weszły w życie 8 lipca 2026 roku bez wątpienia zwiększają po stronie przedsiębiorców ryzyko zakwestionowania stosowanych modeli współpracy dotyczącej świadczenia usług. Nie oznacza to jednak, że sam model B2B stał się nielegalny. Branża IT ma przy tym swoją specyfikę i znajdowała się w nieco innej pozycji niż wiele innych sektorów już przed reformą PIP. Warto o tym pamiętać.
Dlaczego IT jest w innej sytuacji niż część rynku?
Po pierwsze, świadomość prawna płynności granicy pomiędzy świadczeniem usług w modelu B2B a stosunkiem pracy była w IT stosunkowo wysoka. Najczęściej zarówno firmy z branży, jak i ich współpracownicy dokładali staranności na etapie zawierania umów i nie stosowali bezrefleksyjnie rozwiązań niepasujących do przyjętego modelu. Dzięki temu zazwyczaj nie zdarzają się przypadki zupełnej sprzeczności pomiędzy formalnym nazwaniem modelu współpracy, a praktyką.
Po drugie, sama specyfika pracy specjalistów IT często uzasadnia większą samodzielność. Doświadczony programista, architekt systemowy, specjalista odpowiedzialny za infrastrukturę i utrzymanie systemów IT (DevOps) czy ekspert cyberbezpieczeństwa często nie musi pracować w modelu typowego podporządkowania pracowniczego. Dysponuje on znaczną autonomią, odpowiada za konkretny obszar lub rezultat i wnosi do projektu wyspecjalizowane know-how.
To istotne, ponieważ nie zmieniły się przepisy prawa materialnego określające cechy stosunku pracy oraz cechy współpracy na zasadzie świadczenia usług przez podmiot zewnętrzny. Nadal kluczowe znaczenie ma kwestia podporządkowania / kierownictwa.
Dlatego też nie podzielamy tezy, że reforma PIP oznacza „koniec B2B w IT”. Bardziej trafne jest stwierdzenie, że kończy się komfort funkcjonowania w oparciu o niezweryfikowany model B2B.
Audyt zamiast automatycznej rezygnacji z B2B
I właśnie dlatego proste odpowiedzi w rodzaju „wszyscy na etat” albo „niczego nie zmieniamy” mogą okazać się równie nietrafione. Na chwilę obecną w branży nie widać paniki ani nagłych zmian. Widzimy natomiast wyraźnie większe zainteresowanie audytami modeli współpracy. I naszym zdaniem jest to właściwa reakcja.
Nowe przepisy dopiero zaczęły funkcjonować, ale już sam kierunek zmian pokazuje, że ryzyko kontroli i kwestionowania części modeli współpracy jest większe niż wcześniej. To oznacza, że firmy powinny dziś dużo bardziej świadomie podchodzić do tego, czy ich model B2B rzeczywiście odpowiada charakterowi współpracy.
Efektem przeprowadzonego audytu w najbardziej prawdopodobnym scenariuszu nie będzie rekomendacja całkowitej rezygnacji z modelu B2B. W niektórych przypadkach analiza może prowadzić do wniosku, że dotychczasowy model powinien zostać zmieniony na umowę o pracę. Częściej będą to jednak zalecenia dotyczące jego uporządkowania lub wprowadzenia pewnych modyfikacji co do dokumentacji czy też założeń praktycznej współpracy. Mogą wystąpić również przypadki, w których prawidłowo zorganizowany model B2B nie będzie wymagał żadnych większych zmian.
Kluczowe jest natomiast to, aby przedsiębiorca wiedział, do której z tych grup należą jego kontrakty, zanim odpowie na to pytanie inspektor pracy. Dlaczego właśnie teraz? Jest jeszcze jeden ważny argument. Ustawa przewiduje obecnie 12-miesięczny okres pozwalający podmiotowi, który przed wejściem nowych przepisów stosował umowę cywilnoprawną mimo występowania wszystkich cech stosunku pracy, dobrowolnie doprowadzić sytuację do zgodności z prawem przez zawarcie umowy o pracę. W takim przypadku nie ponosi on odpowiedzialności z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Chociaż abolicja nie obejmuje wszystkich możliwych konsekwencji prawnych, to jednak z perspektywy zarządzania ryzykiem stanowi ważne okno czasowe.
Co firmy IT powinny zrobić teraz?
Dlatego nie warto odkładać analizy na moment kontroli. B2B nie znika. Wzrasta natomiast ryzyko wykrycia nieprawidłowości. Nasza prognoza dla branży IT jest więc dość wyraźna. Nie spodziewamy się masowego końca B2B. Spodziewamy się natomiast wzrostu zainteresowania przeglądami stosowanej dokumentacji oraz wzrostu liczby przypadków zakwestionowanych modeli współpracy.
Dzisiaj właściwym pierwszym krokiem jest audyt dokumentacji i praktyki współpracy. Dopiero jego wynik powinien przesądzić, które relacje wymagają zmiany, a które mogą nadal funkcjonować w formule B2B.
Nasze wsparcie w ocenie modelu B2B
W ramach naszego zespołu wspieramy podmioty z branży IT zarówno w przeprowadzaniu takich audytów, jak i w przygotowaniu rekomendacji oraz wdrożeniu zmian, które pozwalają ograniczyć ryzyko zakwestionowania modelu współpracy w razie kontroli PIP.
B2B w IT się nie kończy. Kończy się natomiast czas komfortowego założenia, że skoro przez lata rozwiązanie się sprawdzało, to nadal można z niego bezpiecznie korzystać.
Maciej Pęcherz
E-mail: m.pecherz@artelegal.pl
Tel: + 48 725 775 111
Partner, adwokat specjalizujący się zarówno w doradztwie prawnym jak i w procesie z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego (w tym gospodarczego) i prawa karnego gospodarczego. Od kilkunastu lat świadczy usługi prawne na rzecz przedsiębiorców, w tym na rzecz średnich i dużych przedsiębiorców, koncentrując się na ich potrzebach i interesach.
