W kilku poprzednich artykułach omawialiśmy zmiany wzmacniające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie badania umów cywilnoprawnych, w tym kontraktów B2B. Najbardziej znaczącą spośród nich jest przyznanie PIP uprawnienia do samodzielnego – bez konieczności angażowania sądu pracy – stwierdzania istnienia stosunku pracy.
Nowe uprawnienia PIP a kontrakty B2B w zawodach medycznych
Nowe przepisy mają istotne znaczenie dla przedsiębiorców działających w różnych branżach. Szczególne wątpliwości budzi jednak ich wpływ na sektor ochrony zdrowia, który ze względu na swoją specyfikę od lat opiera się na różnych modelach współpracy.
Przepisy regulujące wykonywanie zawodów medycznych dopuszczają różne formy organizacji współpracy. Lekarze, pielęgniarki oraz inne osoby wykonujące zawody medyczne mogą być zatrudnione na podstawie umowy o pracę, ale również świadczyć usługi na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (B2B). W praktyce kontrakty cywilnoprawne od wielu lat stanowią powszechnie wykorzystywany model współpracy w podmiotach leczniczych, pozwalający na elastyczne organizowanie udzielania świadczeń zdrowotnych.
Czy kontrakty medyczne B2B mogą zostać uznane za stosunek pracy?
Nie oznacza to jednak, że każda umowa określana jako kontrakt B2B pozostaje poza oceną organów państwa lub sądów. Zarówno przepisy Kodeksu pracy, jak i dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazują, że o charakterze danego stosunku prawnego decyduje przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania współpracy, a nie nazwa zawartej umowy. Jeżeli w praktyce współpraca posiada cechy właściwe dla stosunku pracy, może zostać uznana za zatrudnienie pracownicze – niezależnie od woli stron i przyjętej konstrukcji umownej.
Stanowisko Sądu Najwyższego wobec kontraktów lekarzy
Orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreśla specyfikę wykonywania zawodów medycznych. Sąd Najwyższy wskazywał, że wykonywanie zawodu lekarza na podstawie kontraktu cywilnoprawnego jest rozwiązaniem przewidzianym przez obowiązujące przepisy i szeroko stosowanym w praktyce funkcjonowania podmiotów leczniczych. Nie wyłącza to jednak konieczności każdorazowej oceny, czy konkretna współpraca rzeczywiście zachowuje charakter cywilnoprawny. Nawet wysoki stopień samodzielności specjalistów oraz specyfika wykonywanego zawodu nie wykluczają ustalenia istnienia stosunku pracy, jeżeli sposób wykonywania obowiązków odpowiada przesłankom określonym w art. 22 Kodeksu pracy.
Kontrole PIP w ochronie zdrowia – czego można się spodziewać?
W przestrzeni publicznej można było spotkać rozbieżne stanowiska dotyczące praktycznych skutków nowych przepisów. Część wypowiedzi wskazywała, że ze względu na specyfikę organizacji ochrony zdrowia oraz powszechne wykorzystywanie kontraktów medycznych planowane kontrole nie będą obejmować podmiotów leczniczych w sposób masowy. Zwracano uwagę, że działania PIP mają koncentrować się przede wszystkim na przypadkach zgłoszonych przez zainteresowanych lub budzących uzasadnione wątpliwości. Jednocześnie podkreślano, że nowe przepisy nie przewidują formalnego wyłączenia zawodów medycznych spod kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy.
Równocześnie pojawiały się jednak stanowiska akcentujące, że przepisy nie różnicują sytuacji osób wykonujących zawody medyczne od innych uczestników rynku pracy. Oznacza to, że także w sektorze ochrony zdrowia możliwe jest badanie charakteru zawartych umów, jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, iż współpraca może w rzeczywistości odpowiadać stosunkowi pracy. Deklaracje dotyczące priorytetów kontrolnych nie mają bowiem charakteru normatywnego i nie ograniczają ustawowych kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy.
Ryzyko reklasyfikacji umów B2B w branży medycznej
Należy pamiętać, że praktyka stosowania nowych przepisów przez PIP dopiero się kształtuje i może ewoluować w różnych kierunkach. Na obecnym etapie nie można wykluczyć ryzyka kontroli umów cywilnoprawnych również w branży medycznej. Na dalszy rozwój sytuacji mogą mieć w szczególności wpływ ujawniane i szeroko komentowane w ostatnim czasie nieprawidłowości dotyczące funkcjonowania niektórych podmiotów leczniczych.
Mając to na uwadze, branża medyczna nie powinna bagatelizować zmian wynikających z nowelizacji. Warto odpowiednio wcześnie przeanalizować obowiązujące modele współpracy oraz ocenić ryzyko związane z ewentualnym zakwestionowaniem kontraktów cywilnoprawnych.
Jak przygotować się do nowych uprawnień PIP?
To dobry moment, aby przyjrzeć się zarówno dokumentacji, jak i rzeczywistym zasadom współpracy opartym na umowach cywilnoprawnych.
W tym zakresie Kancelaria Arte Legal posiada duże doświadczenie. Wspieramy przedsiębiorców m.in. poprzez:
- przeprowadzanie audytów współpracy B2B oraz przygotowywanie raportów dotyczących ryzyka reklasyfikacji,
- opracowywanie lub aktualizację dokumentacji ograniczającej ryzyko uznania współpracy B2B za stosunek pracy,
- udział w opracowaniu modelu faktycznej współpracy, dostosowanego do możliwości organizacyjnych firmy oraz potrzeb biznesowych,
- przygotowywanie wewnętrznych regulacji, schematów postępowania i wzorów dokumentów pozwalających szybko reagować na sytuacje zwiększające ryzyko,
- wsparcie podczas kontroli PIP oraz w postępowaniach dotyczących ustalenia istnienia stosunku pracy.
Jeżeli chcą Państwo zweryfikować, czy stosowany u Państwa model współpracy B2B jest bezpieczny po wejściu w życie nowych uprawnień PIP, zapraszamy do kontaktu.
Maciej Pęcherz
E-mail: m.pecherz@artelegal.pl
Tel: + 48 725 775 111
Partner, adwokat specjalizujący się zarówno w doradztwie prawnym jak i w procesie z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego (w tym gospodarczego) i prawa karnego gospodarczego. Od kilkunastu lat świadczy usługi prawne na rzecz przedsiębiorców, w tym na rzecz średnich i dużych przedsiębiorców, koncentrując się na ich potrzebach i interesach.
