Mobbing po nowelizacji Kodeksu pracy – łatwiej wykazać, większe ryzyko dla pracodawców. Czy firmy są przygotowane?

5 listopada 2026 r. weszły w życie istotne zmiany przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu. Nowelizacja upraszcza jego definicję, zwiększa ochronę pracowników i nakłada na pracodawców nowe obowiązki związane z przeciwdziałaniem niepożądanym zachowaniom w środowisku pracy. Zmiany te mogą mieć istotny wpływ na liczbę zgłaszanych przypadków mobbingu, sposób ich oceny, a także odpowiedzialność pracodawców.

Co zmieniło się w definicji mobbingu?

Dotychczasowa definicja, zawarta w art. 94³ § 2 Kodeksu pracy, była skomplikowana, a jej redakcja budziła istotne wątpliwości w praktyce jej stosowania. Obejmowała przy tym konieczność łącznego wystąpienia wielu elementów. Wymagała wykazania uporczywego i długotrwałego nękania lub zastraszania pracownika, powiązanego z określonymi w przepisie skutkami lub celami, takimi jak zaniżona ocena przydatności zawodowej, poniżenie, ośmieszenie czy izolowanie pracownika. W praktyce wykazanie wszystkich wymaganych przesłanek niejednokrotnie napotykało na znaczne trudności.

Co więcej, sposób rozumienia poszczególnych elementów mobbingu bywał przy tym przedmiotem kontrowersji, m. in. w odniesieniu do przesłanki „długotrwałości”.

Po nowelizacji przepisy dotyczące mobbingu są bardziej rozbudowane, jednak sama nowa definicja jest prostsza i zarazem bardziej pojemna. Pozwala ona na stwierdzenie mobbingu co do większej liczby przypadków niż w przeszłości. Obecnie przez mobbing należy rozumieć zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Ustawodawca zrezygnował z odrębnego wymogu długotrwałości oraz konieczności wykazywania określonego celu lub skutku zachowań mobbingowych.

Jednocześnie wprowadzono przykładowy katalog zachowań, które mogą stanowić mobbing. Obejmuje on m.in. uporczywe upokarzanie, zastraszanie, nieuzasadnione krytykowanie, zaniżanie oceny przydatności zawodowej, utrudnianie wykonywania obowiązków czy izolowanie pracownika. Mobbing może przy tym przybierać różne formy i pochodzić zarówno od przełożonego, jak i od współpracowników lub podwładnych.

Dlaczego dochodzenie roszczeń pracowniczych wynikających z mobbingu może być teraz łatwiejsze?

Przede wszystkim dlatego, że pracownik nie musi już wykazywać tak wielu odrębnych przesłanek uznania danego zachowania za mobbing, jak to miało miejsce dotychczas. Kluczowe znaczenie ma obecnie uporczywość nękania, czyli jego powtarzalny, nawracający lub stały charakter. Brak wymogu długotrwałości oznacza, że nawet zachowania występujące przez relatywnie krótki okres mogą zostać uznane za mobbing, jeżeli spełniają ustawowe przesłanki. Nie jest również konieczne wykazywanie, że sprawca chciał osiągnąć określony rezultat, np. doprowadzić do izolacji pracownika w zespole.

Ważne są ponadto zmiany dotyczące zasad domagania się świadczeń finansowych w związku z doznaniem mobbingu. Przed nowelizacją dochodzenie zadośćuczynienia było uzależnione od wykazania rozstroju zdrowia. Obecnie takiej konieczności już nie ma. Nowe przepisy przewidują także minimalną wysokość zadośćuczynienia, która wynosi sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Nie każde niewłaściwe zachowanie jest mobbingiem

Jest to istotne zastrzeżenie, o którym warto pamiętać, zwłaszcza w czasie, gdy obserwujemy rosnące zainteresowanie pracowników problematyką mobbingu i większą świadomość przysługujących im uprawnień. Nowe przepisy zapewne przyczynią się do dalszego wzrostu zainteresowania tym zjawiskiem.

Nie bez znaczenia pozostają także zmiany społeczne. Coraz większą wagę przywiązuje się do sposobu komunikacji, szacunku i ochrony godności w miejscu pracy. Zachowania, które w przeszłości bywały akceptowane czy wręcz bagatelizowane, obecnie częściej spotykają się ze sprzeciwem.

Jednak nie wszystko, co potocznie określa się jako mobbing, rzeczywiście stanowi mobbing w rozumieniu prawa

Nowelizacja nie zmienia tego, że pojedyncze, incydentalne zachowanie nie stanowi mobbingu, ponieważ nie spełnia wymogu uporczywości. Mobbingiem nie jest także sam konflikt interpersonalny, uzasadniona krytyka wyników pracy czy zgodne z prawem egzekwowanie obowiązków pracowniczych, o ile odbywa się z poszanowaniem godności pracownika.

Każda sytuacja wymaga zatem indywidualnej i obiektywnej oceny.

Nowe obowiązki i większe ryzyko dla pracodawców

Nowelizacja wzmacnia obowiązek systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Nie wystarczy już samo formalne posiadanie polityki antymobbingowej.

Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników mają obowiązek odpowiednio uregulować zasady przeciwdziałania mobbingowi i innym niepożądanym zachowaniom. Można to zrobić w regulaminie pracy, układzie zbiorowym pracy lub odrębnym regulaminie. Termin na dostosowanie wymaganej dokumentacji upływa 5 maja 2027 r.

Jednak samo przygotowanie dokumentów to dopiero początek. Równie ważne są szkolenia, zwiększanie świadomości kadry kierowniczej i pracowników, skuteczne kanały zgłaszania nieprawidłowości oraz rzetelne procedury wyjaśniające.

Zaniechanie odpowiednich działań może prowadzić do poważnych konsekwencji: kosztownych sporów sądowych, roszczeń finansowych, problemów organizacyjnych, pogorszenia atmosfery pracy, utraty wartościowych pracowników oraz szkód wizerunkowych.

Lepiej zapobiegać niż reagować na zgłoszenie

Z doświadczenia wiemy, że gdy pracownik zgłasza podejrzenie mobbingu, sytuacja często jest już zaawansowana, a możliwości ograniczenia ryzyka po stronie pracodawcy bywają niewielkie.

Dlatego rekomendujemy pracodawcom podjęcie odpowiednich działań już teraz, zanim pojawi się pierwsze zgłoszenie. Warto zweryfikować istniejące procedury, dostosować je do nowych wymagań i przygotować osoby odpowiedzialne za zarządzanie zespołami oraz rozpatrywanie skarg.

Nasza Kancelaria ma doświadczenie w sprawach dotyczących mobbingu, zarówno po stronie pracodawców, jak i pracowników, w tym w postępowaniach sądowych.

Jesteśmy gotowi zapewnić wsparcie w dostosowaniu regulacji wewnętrznych, ocenie ryzyk, prowadzeniu postępowań wyjaśniających oraz reprezentacji w sporach.

Nowelizacja to dobry moment, aby przyjrzeć się temu, jak organizacja rzeczywiście przeciwdziała mobbingowi. Nie warto odkładać tego do chwili otrzymania pierwszego zgłoszenia – wtedy na skuteczną profilaktykę może być już za późno.

Maciej Pęcherz

E-mail: m.pecherz@artelegal.pl

Tel: + 48 725 775 111

Partner, adwokat specjalizujący się zarówno w doradztwie prawnym jak i w procesie z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego (w tym gospodarczego) i prawa karnego gospodarczego. Od kilkunastu lat świadczy usługi prawne na rzecz przedsiębiorców, w tym na rzecz średnich i dużych przedsiębiorców, koncentrując się na ich potrzebach i interesach.