Wpływ planowanego wzmocnienia uprawnień PIP na zatrudnienie zewnętrznych specjalistów B2B 

Od miesięcy dyskutowane są plany polityków dotyczące wzmocnienia uprawnień PIP. Szczególnie wiele emocji budzą plany dotyczące uzbrojenia inspektorów PIP w kompetencję do samodzielnej zmiany umów cywilnoprawnych, a w tym umów zawieranych w modelu B2B, na umowy o pracę. Warto zastanowić się zawczasu, jaki będzie wpływ planowanych zmian na sytuację przedsiębiorców współpracujących z zewnętrznymi specjalistami na zasadach B2B.

Samozatrudnienie na „cenzurowanym”

Nadanie inspektorom PIP kompetencji do samodzielnej zmiany umów cywilnoprawnych B2B w umowy o pracę wpisuje się w zauważalną tendencję do upatrywania w zjawisku tzw. „samozatrudnienia” czegoś niepożądanego i szkodliwego. Współpraca w modelu B2B zaczyna coraz częściej być postrzegana jako obejście przepisów prawa pracy. W związku z tym poszukuje się rozwiązań, które mogłyby pomóc przeciwdziałać temu zjawisku i je ograniczyć. To właśnie jest przyczyną, dla której powstały plany nadania inspektorom PIP szczególnego uprawnienia do zmiany (rekwalifikacji) umów cywilnoprawnych na umowy o pracę.

Co się nie zmieni?

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że planowane zmiany dotyczące nadania specjalnych kompetencji inspektorom pracy dotyczą kwestii proceduralnej – tj. sposobu działania PIP. Plany te nie obejmują natomiast zmiany przepisów określających przedmiot i charakterystykę umów o pracę ani umów cywilnoprawnych. Oznacza to, że o kwalifikacji danej umowy jako umowy o pracę bądź jako umowy cywilnoprawnej nadal będą decydowały te same elementy co dotychczas. W szczególności brane będzie pod uwagę, czy w relacji występuje element podporządkowania wskazujący na umowę o pracę, czy też go nie ma. Ocenie będzie podlegała kwestia ponoszenia ryzyka gospodarczego w związku z realizacją współpracy lub braku takiego ryzyka. Powyższe znajdzie zastosowanie tak jak dotychczas – zarówno dla wyboru odpowiedniego modelu współpracy pomiędzy stronami umowy, jak również w trakcie ewentualnej kontroli PIP.

Wytyczne i interpretacje

PIP działa w granicach przepisów prawa. Nie ulega jednak wątpliwości, że poszczególne przepisy podlegają interpretacji, która ostatecznie przesądza o podjęciu określonych czynności i kwalifikacji. W tym kontekście warto zdawać sobie sprawę, że istniejąca tendencja do przykładania coraz większej wagi do przeciwdziałania zjawisku „samozatrudnienia” może mieć wpływ na sposób interpretacji przepisów. Możliwe jest, że wskutek tej tendencji oraz przyjętych interpretacji, wymogi stawiane umowom cywilnoprawnym B2B staną się surowsze, co może skutkować większą liczbą przypadków uznawania takich umów za umowy o pracę. Inspektorzy PIP mogą otrzymywać również określone wskazówki dotyczące oceny kwalifikacji prawnej umów. Takie wytyczne mogą mieć wpływ na sposób stosowania prawa pomimo braku zmiany brzmienia przepisów.

Specjalne uprawnienie PIP

Sama możliwość zmiany kwalifikacji prawnej umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę nie jest nowością. Przepisy prawa pozwalają bowiem na dokonywanie takiej zmiany także obecnie.  Planowaną nowością ma być jednak sposób, w jaki ma dochodzić do takiej zmiany.

Ustawodawca chciałby, aby inspektor PIP w trakcie prowadzonej kontroli mógł samodzielnie podjąć decyzję o przekwalifikowaniu umowy na umowę o pracę. Podjęcie przez niego takiej decyzji ma wywoływać automatyczny skutek w postaci przekształcenia umowy na umowę o pracę. Byłaby to znacząca różnica z następujących przyczyn:

• przekwalifikowanie umowy będzie następowało dużo szybciej niż obecnie w ramach postępowania przed sądem;
• PIP nie będzie musiał najpierw ponosić nakładu pracy i kosztów związanych z przygotowaniem wystąpienia do sądu i następnie uczestnictwem w postępowaniu sądowym;
• przedsiębiorca, który współpracuje w modelu B2B, nie będzie miał możliwości, aby przed dokonaniem zmiany umowy na umowę o pracę przedstawić swoje racje i argumenty na zasadach strony postępowania sądowego.

Nowy tryb znacznie ułatwia i przyspiesza zmianę kwalifikacji prawnej umowy na umowę o pracę. To z kolei może oznaczać, że próby zmiany kwalifikacji umów będą pojawiały się częściej.

Jak zareagować na plany wzmocnienia uprawnień PIP?

Planowane wzmocnienie uprawnień PIP nie powinno być powodem do paniki wśród przedsiębiorców, którzy współpracują lub zamierzają współpracować ze specjalistami w modelu B2B. Nie jest planowane zakazanie takiej formy współpracy i nie zachodzi konieczność, aby obecnie rezygnować z niej w każdym przypadku. Z drugiej strony nie należy jednak planowanych zmian lekceważyć, bo w praktyce podnoszą ryzyko zakwestionowania przyjętego modelu współpracy. Jak zatem zareagować?

Rekomendujemy podjęcie następujących działań:

• wykonanie analizy przed podjęciem decyzji o wyborze modelu współpracy i ustalenie, jak dana współpraca ma przebiegać, a następnie dobrać do tego odpowiedni model;
• sporządzanie ewentualnych umów B2B z zewnętrznymi specjalistami w sposób profesjonalny, unikając sformułowań i rozwiązań, które mogłyby wprowadzać w błąd co do charakteru umowy;
• wykonanie audytu co do trwającej już obecnie współpracy ze specjalistami w oparciu o umowy B2B, pod kątem tego, czy treść umów oraz rzeczywisty przebieg współpracy uzasadniają dalsze stosowanie modelu B2B czy też zmianę.

Jak pomagamy?

Praktyka prawników Kancelarii Arte Legal obejmuje sporządzanie umów o pracę, umów cywilnoprawnych B2B, a także doradztwo prawne w zakresie wyboru odpowiedniego modelu współpracy oraz przeprowadzanie audytów pod kątem zgodności z prawem stosowanych mechanizmów współpracy.